Bekwaamheden eigengemaakt
Op verschillende manieren heb ik mij de Montessori bekwaamheden eigen gemaakt.
De 5 pedagogische uitgangspunten van Montessori
Concentratie
Lange werkperiode
Heterogene groepen
Vrije werkkeuze
Voorbereide omgeving
Poster gemaakt, samen met mede student Maxime, tijdens de eerste bijeenkomst.
De poster heeft als steuntje in de rug lang boven mijn bureau gehangen. Het was fijn om op deze manier het doel van juist Montessorionderwijs te bewaken.
Feedback
In de korte werktijd een prachtige en vooral visueel duidelijke poster gemaakt.
Bekwaamheden:
Pedagogisch bekwaam
- Kent de theorie van de antropologie van Maria Montessori
Vakdidactisch bekwaam
- Kan een adequaat Montessoriaans klassenmanagement realiseren.
Voorbereide werkomgeving
Dit is de voorbereide omgeving waarin ik mijn lokaal aantrof op mijn eerste dag.
Met een hele beperkte kennis van Montessori heb ik bij het begin van het schooljaar mijn klas ingericht. Als ik naar huis ga, laat ik de klas achter onder het mom "Morgen ben ik ziek". De klas is aan kant, potloden zijn geslepen en op mijn bureau een dagindeling. Iedere collega kan zo mijn groep overnemen. Toch vond ik het rommelig in mijn groep en vooral onoverzichtelijk voor de leerlingen.
In januari heb ik het roer omgegooid. Er is meer structuur in de kasten gekomen. Groep 1 werkjes bovenin, groep 2, lager op de planken. Daarnaast ook geschoven met tafels en stoelen, zo kwam er meer ruimte vrij om te werken op de kleedjes. Van alle kasten heb ik foto's gemaakt, deze geprint en geseald. Ze liggen nu op de kasten, zodat de leerlingen alles snel op de juiste plek terug kunnen vinden en opruimen.
Mijn voorbereide werkomgeving is nu om door een ringetje te halen. Zo fijn om op deze manier de dag te starten.
Feedback
Chantal, wat heb je goed ingespeeld op de behoeften van de leerlingen en de groep als geheel.
Bekwaamheden:
Pedagogisch bekwaam
- Geeft de kinderen een eigen inbreng en verantwoordelijkheid
Vakinhoudelijk bekwaam
- Kan vanuit perioden van groei de voorbereide omgeving vormgeven
Bekwaamheden:
Pedagogisch bekwaam
- Kan vanuit observatie op meso-niveau besluiten nemen en verantwoorden.
Vakdidactisch bekwaam
- Heeft kennis van verschillende observatiemodellen om een kind en een groep te observeren.
Observeren
Kijken is een makkie, maar observeren? Dat is toch iets anders. Ik vond het lastig daar de juiste modus in de vinden. Waar kijk ik nou naar en wat gebeurd er nu echt. Inmiddels heb ik een eigen observeer plek in de klas gecreëerd. Als ik daar zit, is het naast het "oog", duidelijk dat ik niet gestoord mag worden. En wat zie je dan veel, doorpakkers, denkers, helpers en heel veel zelfredzaamheid.
Feedback
Toen: Chantal wanneer ga jij eens observeren? Chantal ga zitten. Chantal het oog is er niet voor niets.
Nu: Er nog zijn momentjes dat je het observeren nog wel eens vergeet of te kort doet om echt iets te zien. Maar de momenten dat jij er de tijd voor neemt, dan zie je dat jij je het observeren je goed eigen hebt gemaakt. Knap hoor!
Rondes lopen
De overgang van de grote naar de kleine ronde vond ik in het begin erg lastig. Het liep eigenlijk steeds door elkaar. Nu plaats ik veel bewuster de pijl naar de volgende ronde en ga daarna aan de slag. De feedback van mijn praktijkbegeleider heeft mij ook geholpen om meer rust tijdens de rondes te vinden.
Feedback
Korte lesjes geven lukt je steeds beter. Slim hoe je hier al op vooruit werkt tijdens het observeren. Je mag jezelf wel vaker de rust gunnen om een lesje te geven.
Bekwaamheden:
Vakdidactisch bekwaam
- Heeft kennis van het didactisch model van de kleine ronde (inzoomen) en de grote ronde (uitzoomen)
Vakinhoudelijk bekwaam
- Kan de inhouden van de verschillende ontwikkelingslijnen toepassen binnen zijn groep
Rekenen
Ik heb heel veel gehad aan de materiaal lessen. Op die manier is het voor mij echt gaan leven en wist ik wat te doen. Ook maak ik voor rekenen veel gebruik van het materiaal handboek en internet om inspiratie voor lesjes op te doen. Ik heb een individuele rekenles opgenomen (zie filmpje onderaan deze pagina) en heb hierop feedback gekregen van mijn medestudenten. Het drietrapslesje deed ik goed, alleen moet ik de leerling meer zelf laten doen. Dus ik moet meer coachend leren. Deze feedback heb ik daarna toegepast en dit lukt steeds beter.
Feedback
Bij de jongste en oudste kleuters kun goed inspelen op de behoeften. Bij de middelste wil je dat nog niet altijd even goed lukken. Tip: Maak hier een focus doel van voor komend schooljaar.
Bekwaamheden:
Pedagogisch bekwaam
- Kan individuele kinderen in een heterogene groep begeleiden
Vakdidactisch bekwaam
- Heeft kennis van de essentie en specifieke eigenschappen van het Montessorimateriaal.
Taal
Ook hiervoor weer veel baat gehad bij de materiaal lessen. Mooi om te ontdekken hoe alles samen komt en de leerlingen zo woorden en zelfs zinnen gaan vormen. Door de verschillende werkvormen zie je dat leerlingen zelf ook met ideeën komen om hun taalvaardigheid te verhogen.
Feedback
Je weet de materialen goed te vinden en bent creatief met de verschillende werkvormen.
Bekwaamheden:
Pedagogisch bekwaam
- Biedt ruimte aan verschillende manieren van werken om daarmee de zelfstandigheid van het kind te bevorderen.
Vakdidactisch bekwaam
- Heeft kennis van de didactische werkvormen om zelfstandig verwerken, zelfstandig werken en zelfgestuurd leren en zelfverantwoordelijk leren te bevorderen.
Stilte les
Voor mij één van mijn meest waardevolle lessen tijdens deze opleiding. Ik heb een vrij onrustige groep, waardoor terugpakken naar de basis niet altijd even soepel verloopt. Op dit soort momenten hebben we een stilte lesje, deze visualiseer ik met een time timer. Soms "verlengen" we zelfs de stille werktijd en dan mogen alleen de juf en de leerlingen die een lesje krijgen zachtjes fluisteren. Tijdens deze stille momenten komen mijn leerlingen met concentratie tekortkomingen sneller tot werken en uiteindelijk leren.
Feedback
Mooi om te zien hoe je je cluster 4 ervaring, combineert met je opgedane Montessori kennis. Er heerst rust en respect in je groep.
Bekwaamheden:
Pedagogisch bekwaam
- Kan vanuit observatie besluiten nemen en deze onderbouwen
Vakdidactisch bekwaam
- Is vertrouwd met hoe verschillende kinderen leren en doorziet wat hun leerbehoeften zijn.
Kosmisch
Kosmisch is mij op het lijf geschreven. Ik vind het een uitdaging om een thema overal in terug te laten komen. Soms hebben de leerlingen een klein zetje nodig en ik geniet hoe ze tot de mooiste bouwwerken komen. Het Gouden Materiaal is de schat op het piratenschip, met de letterbak kun je een boodschappenlijst maken en van de rekenstokken maak je een prachtige Eifeltoren. Ik heb zelf een kosmisch werkje ontworpen over de kringloop van water, super leuk om te doen. Kosmisch, ik hou dr van!
Feedback
Chantal, jij weet iedere keer weer van niets iets te maken. Je bent ontzettend creatief. Je thema hoeken zien er fantastisch uit en je verweeft samen met de leerlingen het Montessori materiaal met de kosmische thema's.
Bekwaamheden:
Vakdidactisch bekwaam
- Heeft kennis van concentrisch leren volgens de kosmische visie
Vakinhoudelijk bekwaam
- Kan aanbevelingen geven hoe kosmische educatie geborgd kan worden binnen zijn eigen werkomgeving
Practical Life
Ramen zemen, dweilen, sinaasappels uitpersen, plantje verzorgen. Kinderen vinden dat heerlijk om te doen. Ze hebben ook allemaal een eigen taakje in de klas. Aan het einde van de dag zorgen we met elkaar dat het lokaal aan kant is. De taakjes wisselen met de seizoenen mee, dus aan het einde van het jaar heeft ieder kind 4 verschillende "hoofd" taakjes gehad.
Feedback
Je betrekt de leerlingen veel bij het op orde houden van de klas. Vrijdagmiddag is jullie vaste Practical life middag en dan lijkt het wel de grote voorjaars schoonmaak.
Bekwaamheden:
Pedagogisch bekwaam
- Geeft de kinderen een eigen inbreng en verantwoordelijkheid
- Creëert een krachtige leeromgeving waarin samenwerken, samenwerkend leren en 'het grote werk' mogelijk is.
Lange werkperiode
Bekwaamheden:
Vakdidactisch bekwaam
- Kent de relevantie van een ononderbroken werkperiode
Vakinhoudelijk bekwaam
- Heeft een helder overzicht en kennis van essentiële ontwikkelingen in ruimte, plaats en tijd.
Collegiale consultatie
Naast de bezoeken bij mijn eigen collega's, ben ik ook op bezoek geweest bij Juf Marieke (vroegere onderbouw juf van mijn zoon) op de Montessorischool in Nieuwerkerk aan den IJssel. In mijn eigen groep zijn er 'zones' voor rekenen of taal. Bij juf Marieke werken de leerlingen aan hun eigen tafel. Dit zorgt voor veel rust en bevorderd ook de zelfredzaamheid van het eigen werkgroepje. Voor knutsel en verfwerkjes zijn er wel aparte tafels. Marieke gebruikt Parnassys als leerlingvolgsysteem, wij gebruiken Bosos. Daarin zijn voornamelijk overeenkomsten te vinden.
Wat neem ik mee
- Iedereen kind heeft een eigen plekje
- Wanneer je eet/drinkt bepaal jezelf, maar wel binnen een bepaald tijdsbestek
- Natuur-speelplein
- Zelfgemaakte boekjes met letters of figuren
Bekwaamheden:
Vakdidactisch bekwaam
- Heeft kennis van verschillende kind volgsystemen en kan deze op Montessoriaanse wijze gebruiken en verantwoorden.
- Heeft kennis van verschillende leerkrachtrollen en zijn acties (begeleiden, sturen, reflecteren, observeren, ingrijpen, afwachten, evalueren, feedback geven, vragen stellen, onderzoeken, analyseren en registreren).
Groei
Het gouden materiaal, dat wist ik nog van vroeger. Schuurpapieren letters waren mij ook niet vreemd. Maar dat er zoveel meer met al die prachtige materialen mogelijk was, dat wist ik niet.
Ik heb geleerd dat leerlingen pas echt tot leren komen tijdens een lange werktijd, veel meer dan tijdens vele korte werkmomenten.
Ik weet inmiddels dat mijn Montessori handboek onmisbaar is, maar ook de kennis van mijn collega's is bijna onuitputtelijk.
Mijn collegiale consultaties hebben mij geleerd wat de schoolbrede verwachtingen zijn.
Ik weet wat er nodig is voor een voorbereide werkomgeving, voer deze tot in de puntjes uit en profiteer hiervan tijdens mijn werkdagen in mijn Montessori groep.
Bekwaamheden:
Vakdidactisch bekwaam
- Kan de Montessori-visie voorleven en innoverende keuzes maken op basis van wetenschappelijke verantwoording.
Vakinhoudelijk bekwaam
- Heeft kennis van de doorgaande lijn binnen de ontwikkelingslijnen, schoolbreed.
Nog iets te leren?
Ik heb enorme stappen gemaakt, de basis ligt er. Ik voel het en beleef het, Montessori is mijn ding!
Ik ben ook realistisch. Adem ik al Montessori? Nee, zeker nog niet.
Met deze prachtige opleiding ben ik op de rails gezet, ik zie het spoor liggen. In de verte zie ik het station, dat is mijn stip op de horizon.
Vooruit komen op de rails dat is aan mij. Dit ga ik realiseren door te ervaren, maar vooral door te doen.
Montessori toekomst, juf Chantal komt er aan!